بررسی فیلم بی گناهان؛ تاریکی مطلق و پخش شدن ترانه‌ای کودکانه

جک کلیتون، فیلم‌ساز انگلیسی «گتسبی بزرگ»، یک دهه پیش از آنکه به جمع کسانی بپیوندد که از شکوهمندانه تصویر کردن شاهکار فیتزجرالد بازمانده‌اند، بهترین فیلمش را ساخت؛ فیلم «بی گناهان» یکی از مهم‌ترین رمان‌های هنری جیمز به نام «چرخش پیچ» را به تصویر می‌کشید که درباره زندگی یک معلم سرخانه با دو بچه کوچک در یک خانه گوتیک، قدیمی و بسیار بزرگ بود. معلم سرخانه (با بازی درخشان و دقیق دبورا کر) کم‌کم به این نکته پی می‌برد که خانه پر از ارواح است و احتمالا کودکان توسط ارواح تسخیر شده‌اند.

فیلمنامه که در ابتدا توسط ویلیام آرچیبالد نوشته شده بود چندان به مذاق کلیتون خوش نیامد و او برای اضافه کردن المان‌های روانشناسانه و فرویدی به اثر، ترومن کاپوتی نویسنده مشهور «صبحانه در تیفان» و «در کمال خونسردی» را استخدام کرد تا در طول سه هفته، فیلمنامه را بازنویسی کند. کاپوتی چرخش کاملی به فیلمنامه داد: چه از بعد روانشناسانه و چه از بعد استعاره‌های فرویدی؛ به‌طوری‌که فیلم «بی گناهان» بارها توسط محققان نظریه فیلم، از جنبه ابعاد روانشناسانه واکاوی شده و سرخوردگی‌های جنسی معلم سرخانه و نسبت آن‌ها با نحوه تصویر شدنشان در فیلم، یکی از مدل‌های کلاسیک تحلیل نظریه فیلم است.

کلیتون با شجاعت از ترکیب بسیار دشوار و فرساینده نورپردازی مینی مال و عمق میدان استفاده کرد؛ کاری که نیاز به دقتی وسواس گونه و یک فیلم‌بردار همه‌فن‌حریف داشت. فردی فرانسیس، که پیشتر در فیلم‌ «فرصتی برای پیشرفت» با کلیتون همکاری کرده بود برای این پروژه انتخاب شد و بعدها مشابه کاری که در «بی‌گناهان» انجام داده بود را در «مرد فیل‌نما»ی « دیوید لینچ» هم تکرار کرد؛ او با مهارت هرچه تمام‌تر، تصاویر فیلم را تبدیل به انعکاسی از وهم و وحشتی کرد که در جریان بود.

صحنه ابتدایی فیلم به معنای واقعی کلمه، همه اجزای کار حرفه‌ای کلیتون و فیلم‌بردارش را نمایان می‌کند: تاریکی مطلق و پخش شدن ترانه‌ای کودکانه از زبان پسری کوچک و سپس دبورا کر در میان تاریکی، با نوری بسیار اندک و موضعی ظاهر می‌شود؛ درواقع تمام جوهره فیلم را می‌بینیم: ارائه حسی صمیمی از معلم، همزمان با تاریکی مطلق و فراگیر پیرامونش.

کلیتون در تدوین هم با الهام از «مکانی در آفتاب» جرج استیونس، به عقیده بعضی از منتقدین، خیلی بیشتر از حد معمول آن دوران از دیزالو استفاده کرد. کلیتون استفاده از این دیزالوها را در راستای هدفش می‌دانست؛ او قصد داشت فیلمی «فضا محور» بسازد نه فیلمی «روایت محور». باوجوداینکه فیلم «بی گناهان» نامزد یکی دو جایزه بفتا شد ولی نقدهای آن‌چنان خوبی دریافت نکرد؛ البته منتقدانی مثل پالین کیل فیلم‌برداری و فیلم‌نامه را ستودند و دبورا کر یکسره تحسین شد ولی تلاش‌های کلیتون تا سال‌ها بعد دیده نشد.

امروزه، ارزش‌های «بی‌گناهان» به‌عنوان یکی از اولین نمونه‌های سینمای وحشت روانشناسانه تحسین می‌شود و معمولا جزو بیست‌وپنج فیلم وحشت تمام دوران قرار می‌گیرد. تماشای اثر متفاوت و تحسین‌برانگیز جک کلیتون را با کیفیت HD و دوبله‌ای درخشان، در فیلیمو از دست ندهید.


شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.