آماده برای درخشش؛ چه فیلم‌هایی پدیده‌های احتمالی جشنواره فجر خواهند بود؟

جشنواره فجر امسال، تحت‌الشعاع اتفاقات فرامتنی قرار دارد که در یک ماه اخیر در کشور رخ داده‌اند. عده‌ای از منتقدان دست به تحریم جشنواره زده‌اند و برخی چهره‌های سینمایی نیز اعلام کرده‌اند که با وجود داشتن فیلم، در جشنواره شرکت نخواهند کرد. این مسئله در کنار عملکرد محتاطانه مدیران جشنواره و کنار گذاشتن تقریبا تمام فیلم‌های بحث‌برانگیز، قطعا در کاهش جذابیت سی‌و‌هشتمین جشنواره فجر تاثیرگذار خواهد بود. با این‌همه، جشنواره فجر مثل همیشه حکم تجدید میثاق علاقه‌مندان با سینمای ایران را دارد. تب جشنواره به این راحتی‌ها به عرق نمی‌نشیند. این موضوع، با توجه به استقبال تماشاگران از پیش‌فروش بلیت‌های سینماهای مردمی قابل‌اثبات است. سینمادوستان اگر نگوئیم بیشتر، به‌اندازه هرسال مشتاق‌اند در ده روز میانی بهمن‌ماه، بخش اعظم دستاوردهای سالانه سینمای ایران را به تماشا بنشینند. مجموعه‌ای که همچون همیشه آثار کنجکاوی برانگیز در خود دارد و البته فیلم‌هایی گمنام که ناگهان گل می‌کنند و پدیده های احتمالی جشنواره فجر می‌شوند.

پیش از این، در فیلیمو شات درباره فیلم‌های کنجکاوی برانگیز خواندید. این بار، به آثاری می‌پردازیم که چندان مورد انتظار نیستند و نخستین اثر بلند سینمایی سازندگانشان به شمار می‌روند، اما پتانسیلش را دارند که همه را غافلگیر کنند و معادلات را بر هم بزنند؛ مثل کاری که سعید روستایی چهار سال قبل با «ابد و یک روز» در میانه جشنواره سی و چهارم انجام داد.


«آن شب» ساخته کوروش آهاری

برخلاف بقیه دنیا، فیلم ترسناک در سینمای ایران همیشه گونه‌ای مهجور بوده است. با وجود آن‌که ترس و مفاهیم مرتبط با آن در فرهنگ ایرانی ریشه‌های فراوان دارد، اما به دلایل مختلف در سینمای ما کمتر فیلمی در این ژانر پیدا می‌شود و برای یافتن یک نمونه موفق و ماندگار باید تا فیلم «شب بیست و نهم» محصول سال ۱۳۶۸عقب برویم. پس نفس ساخته‌شدن و حضور «آن شب» در بخش مسابقه جشنواره فجر، خود حائز اهمیت و مایه جذابیت است؛ نخستین ساخته کوروش آهاری که البته قبلا با نام حسن کلاهی به‌عنوان دستیار کارگردان و برنامه‌ریز در سینمای ایران فعالیت داشته است. فیلم، در لس‌آنجلس ساخته شده و از نظر خط داستانی و حال و هوا بیشتر به فیلم‌های ترسناک سینمای جریان اصلی آمریکا شباهت دارد؛ داستان یک خانواده مهاجر ایرانی که وارد هتلی در لس‌آنجلس می‌شوند و اتفاقات عجیب‌وغریبی برایشان می‌افتد. شهاب حسینی، با ایفای نقش اصلی مرد، پس از سه سال به جشنواره بازگشته است و این فیلم که علاوه بر بخش فیلم‌های اول در مسابقه سینمای ایران نیز پذیرفته شده، تنها اثر او در فجر ۳۸خواهد بود. نیوشا نور هم نقش مقابل او را بازی می‌کند. بازیگر ایرانی-آمریکایی که قبلا با نام نیوشا جعفریان در آمریکا فعال بوده است و سابقه حضور در فیلم‌های مستقل و تلویزیونی را در کارنامه دارد. تیزر منتشر شده از «آن شب»، نوید فیلمی متفاوت با عموم آثار ایرانی را می‌دهد و در جشنواره‌ای که معمولا تماشاگرانش را با آثار اجتماعی بمباران می‌کند، چنین فیلمی کافی است حداقل‌ها را رعایت کند تا بیش از میزان تصور سازندگانش تشویق شود و «کشف بزرگ» یا «یکی از پدیده های جشنواره فجر» لقب بگیرد.

پدیده های جشنواره فجر

«ریست» یا «تعارض» ساخته محمدرضا لطفی

«ریست» که به‌تازگی و گویا بالاجبار در آستانه جشنواره نامش به «تعارض» تغییر داده شده، دومین ساخته بلند (و نخستین فیلم با پروانه سینمایی) محمدرضا لطفی است که پیش‌تر «روایت ناپدید شدن مریم» را کارگردانی کرده بود. آن‌طور که از خلاصه فیلم و صحبت‌های کارگردان برمی‌آید، فیلم درباره شخصیتی (با بازی رضا بهبودی) است که از قرار گرفتن در معرض دوربین‌های مداربسته هراس دارد و این مساله برای او درگیری ذهنی ایجاد می‌کند. «ریست» یا «تعارض» فیلمی تجربی است؛ یک سایکودرام ذهنی که تمام صحنه‌ها از دریچه دوربین‌های مداربسته نشان داده می‌شود. فیلم گویا خط روایت نامعمولی هم دارد. به همین دلیل فرآیند آماده‌سازی بسیار سخت و زمانبَری داشته و ساختش چند سال زمان برده است؛ با این اوصاف، «تعارض» مشخصا مخاطب خاص و جدی‌تر سینما را هدف گرفته. بازیگران چندان مطرحی هم ندارد. بنابراین کار سختی برای تبدیل‌شدن به یکی از پدیده های جشنواره فجر خواهد داشت؛ اما اگر نوآوری‌های فرمی جواب دهد و فیلم موردپسند منتقدان قرار گیرد، شانس بالاتری برای توجه عمومی دارد؛ نظیر اتفاقی که برای «ماهی و گربه» شهرام مکری افتاد.

پدیده های جشنواره فجر

«لباس شخصی» ساخته امیرعباس ربیعی

در این سال‌ها با ظهور و موفقیت فیلمسازی همچون محمدحسین مهدویان و هم‌چنین تاسیس سازمان هنری رسانه‌ای اوج، اشتیاق و بستر لازم برای ساخت تریلرهای سیاسی بیشتر و فراهم‌تر شده است. ژانری که از ابتدای دهه هفتاد دیگر فروغ خود را از دست داده بود، حالا دوباره پای ثابتی میان سبد محصولات سینمای ایران پیدا کرده. از همین روست که جوانی مثل امیرعباس ربیعی تصمیم می‌گیرد نخستین فیلم خود را در این ژانر و درباره حوادث دهه شصت بسازد. ربیعی پیش از این به ساخت فیلم کوتاه می‌پرداخت و از برگزیدگان سال‌های قبل جشنواره عمار بود. داستان «لباس شخصی» درباره یک تیم اطلاعاتی است که در دهه شصت مشغول شناسایی و رصد شبکه مخفی حزب توده هستند. داستانی بسیار شبیه به «ماجرای نیمروز»، اما درباره سوژه‌ای دیگر که مطمئنا مسیر درام را متفاوت خواهد ساخت. تکه‌های منتشرشده از فیلم هم نشان می‌دهد که اتفاقا با اثری تماما تبلیغاتی مواجه نیستیم و ماجرای فیلم، سویه‌های کنایی و انتقادی نیز در خود خواهد داشت. البته تجربه نشان داده که فیلم‌های این‌چنینی به‌راحتی توسط منتقدان و تماشاگران پذیرفته نمی‌شوند و معمولا نگاه‌های فرامتنی، کیفیت اثر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. اتفاقی که برای تمام فیلم‌های مهدویان (به‌عنوان بهترین نمونه‌های این نوع سینما) نیز افتاده است. بااین‌حال، اگر «لباس شخصی» از کیفیت سینمایی بالایی برخوردار باشد، حتی در صورت داشتن مخالف نیز می‌تواند فیلم مناقشه برانگیز و حتی یکی از پدیده های جشنواره فجر امسال باشد؛ تا هم مخاطب و فروش بالاتری را تجربه کند و هم سکوی پرتاب کارگردانش شود.

پدیده های جشنواره فجر

«پوست» ساخته بهرام و بهمن ارک

برادران ارک شاخص‌ترین چهره‌های سینمای کوتاه ایران در سال‌های اخیر بوده‌اند؛ از مهم‌ترین خروجی‌های تشکیلاتِ فقیدِ مدرسه ملی سینمای ایران که با ساخت فیلم کوتاه «حیوان» بسیار درخشیدند. «حیوان»، سیمرغ فیلم کوتاه جشنواره فجر را به‌دست آورد و در جشنواره‌های معتبر جهانی هم توانست موفق شود که مهم‌ترینش جایزه سینه‌فونداسیون جشنواره کن ۲۰۱۷ بود. بنابراین، بسیاری منتظر ورود آن‌ها به سینمای بلند بودند. اتفاقی که امسال افتاده و این دو برادر با فیلم «پوست» در جشنواره حضور دارند؛ فیلمی که علاوه بر مسابقه فیلم‌های اول در سودای سیمرغ هم قرار گرفته است. طبق اطلاعات منتشرشده، «پوست» برداشتی است از افسانه‌های محلی آذربایجان در مورد عشقی که اسیر سحر و جادو شده است. فیلمی با فضای غریب و وهم‌آلود که المان‌های بصری و تماتیک مشترکی با «حیوان» هم در آن دیده می‌شود و با توجه به خاستگاه ادبی فیلمسازان تا حدی قابل‌انتظار است. بهمن و بهرام ارک در سینمای کوتاه نشان داده‌اند که قادرند تماشاگر را با جهان غریب سینمایی خود درگیر کنند. اگر این اتفاق در فیلم بلندشان هم افتاده باشد، فیلم بسته به میزان غرابت و حجم نوآوری‌های بصری و روایی می‌تواند بدرخشد و به این برادران برای کوبیدنِ محکمِ میخ کمک کند. «پوست» از مدعیان جدی قرار گرفتن در لیست پدیده های جشنواره فجر است.

پدیده های جشنواره فجر

شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.