نقد فیلم درخت گلابی وحشی

درخت گلابی وحشی فیلمی چالش برانگیز و اندیشه برانگیز است. فیلم درخت گلابی وحشی داستان پسر جوانی را بازگو می­‌کند که تحصیلات دانشگاهی­‌اش به تازگی به پایان رسیده است و پس از فارغ التحصیلی از دانشگاهی که در شهری بزرگ قرار داشته است، به روستایش و نزد خانواده‌­اش بازمی‌­گردد. او در ابتدا درگیر بازنگری به ارتباطاتی است که در گذشته با افراد مختلف روستا داشته است. و در بدو ورود، ناخودآگاه، خود را تافته‌­ای جدابافته در میان اهالی روستا می‌­بیند و چندان مایل به معاشرت با آنان نیست. اما رفته‌­رفته این روند تغییر می­‌کند و قضیه شکل دیگری به خود می­‌گیرد. این روند در کاراکتر سینان کاراسو به خوبی مشهود است. و کاملا از سوی تماشاگر حس می­‌شود؛ که نشان از پرداخت ظریف کارگردان به شکل­‌گیری این روند دارد.

سینان بیش از هر کسی با پدرش مشکل دارد؛ معلمی در آستانه‌­ بازنشستگی، که پول‌ها و زمانش را وقف قمار و شرط بندی روی اسب‌ها می­‌کند. سینان خود را خیلی بالاتر از او می‌­بیند و دائما در حال تخطئه‌ی اوست. بی­خیالی پدر سینان، به شدت اعصاب همه­‌ اطرافیانش را به هم ریخته است. او به لحاظ مالی، خانواده را در تنگنا قرار داده است، اما با نزدیک شدن به انتهای فیلم، خیلی چیزها تغییر می­‌کنند و هر چه زمان می­‌گذرد، سینان بیش از پیش خود را شبیه پدرش می­‌یابد. رفته‌­رفته بار ادراک و پذیرش این ماجرا که او نیز همانند پدرش و وارث درد به هیچ کجا نرسیدگی او خواهد شد، بیش از پیش بر دوشش سنگینی می­‌کند.

فیلم درخت گلابی وحشی

فیلم درخت گلابی وحشی فیلمی گفتگوگر است و می‌کوشد با تمام چیزهای چالش برانگیز پیرامونش گفتگو کند. این فیلم حتی با دین که چندان زبان منطق را نمی‌­فهمد و یکسره در حال گرفتن طلای مردم است نیز به گفتگو می‌­نشیند و هر چند در آخر، آن را غیر قابل گفتگو می‌­داند، اما با این حال می­‌کوشد مردمی که چشم‌­بسته به چیزی ایمان آورده‌­اند و پس از آن حاضر نیستند به روی هیچ چیز چشم و گوششان باز شود را به خود بیاورد. و از آنان تقاضای اندیشیدن کند. این فیلم حتی حضور دین در عصر کنونی را به سخره می­‌گیرد و وجود آن را با داشته­‌های کنونی بشر خنده‌­دار می‌­داند. این زمانی اتفاق می‌­افتد که سینان داستان شخصی را بازگو می‌­کند که به جای سنگ در حال پرتاب کردن گوشی‌­اش در یک مراسم مذهبی بوده است. گرچه در نهایت، ایمان را کر و کور می­‌یابد، ولی باز می­‌کوشد که چشم و گوش آن را به روی واقعیت‌های صفر و یکی دنیای جدید باز کند.

فیلم درخت گلابی وحشی به جز یکی دو نمایَش که هیچ ربطی به فرم فیلم ندارند، و گویی از فیلم‌های هیچکاک بیرون آمده‌­اند، فیلمی منسجم و با هویت است. یکی از این نماها برای نمونه نمایی است که از پشت شانه‌ (Over The Shoulder Shot) سینان گرفته شده است. و دوربین در آن به شکلی اغراق شده بر کاغذ مچاله‌ای که روی زمین افتاده است، تاکید می‌­کند. جای دیگری که البته کمتر از این، ولی به هر حال کمی توی ذوق تماشاگر می‌­زند، نمایی است که به واسطه‌­ آن، کارگردان می­‌کوشد سربازی رفتن سینان را نشان دهد. این نما که با پایی درشت در پیش‌­زمینه آغاز می­‌شود، ربط چندانی به تصویرهای حسی و طبیعت گرایانه‌­ فیلم ندارد و از جنس فیلم‌هایی داستان محورتر از این فیلم است.

فیلم درخت گلابی وحشی

جلوه­‌های ویژه­‌ی تصویریِ فیلم درخت گلابی وحشی نیز سطح بسیار پایینی دارد و بسیار ابتدایی است. برفی که توصط جلوه­‌های ویژه­‌ کامپیوتری در این فیلم ایجاد شده است، اصلا حس طبیعی بودن را انتقال نمی‌­دهد و کاملا ساختگی به نظر می‌­رسد. اما گذشته از این ضعف‌های نه چندان بزرگ باید گفت که فیلم درخت گلابی وحشی همچنان جیلان را بالا نگاه می‌­دارد و همچون همه می‌­دانند فرهادی، او را دچار افول چشمگیر نمی­‌کند. این فیلم را در واقع می­‌توان ادامه‌­ منطقی فیلم‌های نوری بیلگه جیلان دانست و رنگ و بو و هویت فیلم‌های گذشته‌­اش را نیز در آن مشاهده کرد.و حتی بسیاری از عناصر خاص جیلان، مانند رویایی که کمی از فیلم روزی روزگاری در آناتولی بیرون می‌­زد، اینجا بسیار بهتر جا می‌­افتد و جای خود را بهتر پیدا می­‌کند. اما چیزی که البته از خواب زمستانی به بعد در فیلم‌های جیلان به طور جدی آغاز شده است و در این فیلم بدون واهمه بر آن تاکید می­‌شود، استفاده از بحث‌ها و دیالوگ‌های طولانی در فیلم است که هر چه می‌­گذرد با وجود طولانی بودن، نه تنها آزاردهنده نمی­‌شوند بلکه راحت‌تر پذیرفته می‌­شوند. این دیالوگ‌های روشنفکرانه البته ما را کمی به یاد برخی فیلم‌های گدار می‌­اندازد و گویی جیلان تبدیل به گداری شده است که با رنگ و نور و اتمسفری بسیار دراماتیک‌تر و در فضایی داستانی­‌تر، در حال بیرون ریختن چالش‌های روشنفکرانه‌­اش است. این شکل از سینمای شخصی و با­هویت، مسلما ارزشمند و قابل تامل است.


شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.