گزارشی کوتاه از متن و حاشیه روز هفتم سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر

روز هفتم جشنواره فجر چگونه گذشت؟ فیلیمو شات با پوشش کامل اخبار و حواشی در کنارتان خواهد بود.


روز ملتهب کاخ رسانه‌ای

بالاخره و با نمایش فیلم «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا در کاخ رسانه‌ای جشنواره‌ای فیلم فجر، حال و هوای اصلی یک جشنواره در روز هفتم نمایان شد؛ همه‌چیز تحت تاثیر نمایش «خروج» و نشست خبری پرحاشیه و طولانی آن قرار گرفته بود که از خداحافظی فرامرز قریبیان از سینما تا درگیری‌های لفظی آقای کارگردان با خبرنگاران و اهالی رسانه را در پی داشت. حتی فضای بیرونی کاخ رسانه‌ای هم تحت تاثیر نمایش «خروج» بود و هرچه به نمایش فیلم نزدیک می‌شدیم هم به جمعیت تماشاگران اضافه می‌شد و هم شاهد حضور چهره‌های مطرح از جمله حسام‌الدین آشنا مشاور رئیس‌جمهور برای تماشای این فیلم مهم بودیم. البته «خروج» در سانس میانی روز هفتم جشنواره فجر به نمایش درآمد و پیش از آن، اهالی رسانه به تماشای «لباس شخصی» نشستند. بعد از «خروج» هم فیلم «آتابای» به کارگردانی نیکی کریمی اکران شد تا اهالی رسانه، روز هفتم را با حال خوب تماشای فیلم تنها کارگردان زن جشنواره سی و هشتم به‌پایان ببرند.

یک کارگردان فیلم اولی و یک موضوع امنیتی

بعد از فراوانی فیلم‌های اجتماعی در این دوره از جشنواره فجر، پرداختن به موضوع‌های سیاسی و امنیتی توام با دفاع مقدس دومین رویکرد با بیشترین فیلم‌ها را تشکیل می‌دهد. «لباس شخصی» یکی از همین فیلم‌هاست که به کارگردانی امیرعباس ربیعی و به‌عنوان فیلم اول، در بخش نگاه نو به رقابت گذاشته شده است. البته که کارگردان برای پرداختن به موضوع حزب توده در دهه ۶۰، جسارت به خرج داده و نام فیلم را هم با شجاعت انتخاب کرده است، اما خیلی‌ها این فیلم را تکراری بر «ماجرای نیمروز» ساخته محمدحسین مهدویان می‌دانند. سوژه جذابی مثل گروهک‌های سیاسی دهه ۶۰ بسیار جای کار داد و اگر یک فیلم مانند «ماجرای نیمروز» به خوبی به آن پرداخته است، دلیل نمی‌شود تا پایان فیلمسازی درباره این موضوع را اعلام کنیم؛ به همین دلیل است که گروه دیگری از منتقدان، «لباس شخصی» را به‌عنوان اولین تجربه کارگردان، اثری قابل دفاع می‌دانند؛ خصوصا اینکه فیلم با نگاه تخصصی به بعضی سوال‌ها پاسخ داده و عملا به دنبال این جواب است که چرا باید به مسائل امنیتی به دور از هیجان پاسخ داد. «لباس شخصی»، بازیگران برجسته ندارد و با معرفی گروهی از بازیگران تئاتر، این شجاعت را به خرج داده که آن‌ها را به سینماگران روی پرده سینما معرفی کند. به نظر می‌آید ربیعی با ساختن این فیلم در پی رسیدن به چندین هدف بوده است که توانسته با موفقیت به آن‌ها برسد و از این جهت، اثر قابل‌تقدیری را به‌عنوان فیلم اول به جشنواره فیلم فجر برساند.

جنجال‌های پس از نمایش

دیگر همه اهالی رسانه عادت کرده‌اند که فیلمی با موضوع سیاسی از ابراهیم حاتمی‌کیا روی پرده نمایش ببینند و بعد از آن هم شاهد سیاست‌های رفتاری-جنجالی آقای کارگردان در نشست خبری و مراسم اختتامیه باشند. حاتمی‌کیا همانطور که بارها گفته و در نشست خبری فیلم «خروج» هم تاکید کرده است، فرزند زمانه است و فیلمسازی را زبان خود برای گفتن حرف‌هایی می‌داند که هیچ‌جای دیگر نمی‌تواند آن‌ها را بیان کند. او ایده اصلی «خروج» را در سال ۸۹ و پیش از فیلم‌های اخیرش است اما ساخت و نمایش آن تاامروز ادامه پیدا کرده است. ایده‌ای که مربوط به چند فرد میانسال روستایی است که برای شکایت از وضعیت کشاورزی و زمین‌های خود با تراکتور راهی تهران می‌شوند تا طبق کنایه مطرح‌شده در فیلم، با امامزاده پاستور یعنی رئیس‌جمهور دیدار کنند. رئیس‌جمهوری که او را فقط در چند دقیقه ابتدایی فیلم، با شمایلی بسیار شبیه به رئیس‌جمهور وقت و از پشت سر و فاصله زیاد در لانگ شات می‌بینیم. البته که حاتمی‌کیا اعتقاد دارد همین اندازه نشان دادن رئیس‌جمهور هم برای فیلمش کافی بوده اما به نظر می‌آید او برای گفتن حرف اصلی‌اش اصلا نیازی به نشان دادن یک شخصیت حقیقی یا حقوقی به نام رئیس‌جمهور ندارد.

حاتمی کیا، «خروج» را با تغییر رویکرد از فیلم‌های کاملا سیاسی گذشته به یک اثر سیاسی اجتماعی رسانده اما باز هم بیشتر از آنکه بخواهد به جنبه اجتماعی توجه کند، فیلم را پر از شعارها و کنایه‌های سیاسی کرده است. انگار که می‌خواهد حرف‌های مهمش را بزند اما در قالب سیاسی؛ و به همین دلیل است که فیلم، تکه‌پاره و بدون پیام می‌شود. پیام‌ها رنگ شعار می‌گیرند و دغدغه مردمی که کارگردان بر اساس آن فیلم ساخته گم می‌شود. تا اندازه‌ای که حتی در روز هفتم جشنواره فجر فیلم «خروج» در بین آرای منتخب مردمی هم قرار نمی‌گیرد. اما این تمام بحث‌ها درباره «خروج» نیست؛ بازی بی‌نظیر و به‌یادماندنی فرامرز قریبیان در این فیلم، وجه جذابی از سینما را به رخ می‌کشد. وجهی که با اعلام کناره‌گیری این بازیگر از سینما، دقایقی پس از اکران فیلم و در نشست خبری، برای همیشه از تکرار بازایستاد. البته قریبیان علت این تصمیم را مربوط به مجموعه‌ای از اتفاقات درون ساختار و مدیریت سینما دانست اما کسی نمی‌داند اعلام این تصمیم تا چه اندازه تحت تاثیر جو نشست خبری فیلم «خروج» بود. یک نشست خبری طولانی که در آن حاتمی‌کیا با خبرنگاران به‌شدت معترضانه برخورد کرد و در پایان هم به درگیری‌های لفظی زیادی کشیده شد. البته که حاتمی‌کیا، کارگردان باسیاستی است و علاوه بر زبان سینما که برای مطرح کردن عقایدش از آن استفاده می‌کند، زبان و ادبیات سیاستمدارانه خاصی هم در چنین جایگاه‌هایی دارد؛ اما به نظر می‌آید تمام آنچه در نشست خبری «خروج» و در رودررویی با خبرنگاران برای این کارگردان اتفاق افتاد یک التهاب مضر برای فیلم و برای اهالی رسانه بود.

پدیده جشنواره فجر مشخص شد

یک عاشقانه دلچسب و آرام که هم اشک دارد و هم لبخند، این بار به کارگردانی نیکی کریمی و با نویسندگی و بازیگری مشترک هادی حجازی‌فر در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد تا علاوه بر حال خوبی که در پایان روز هفتم با اهالی رسانه همراه کرد، به‌عنوان پدیده این دوره از جشنواره فجر هم شناخته شود. در «آتابای» که به زبان ترکی ساخته شده و سینمای کیارستمی را به یاد تماشاگر می‌آورد، با شخصیت اصلی همراه می‌شویم که در پی دوباره ساختن زندگی پس از شکست‌ها و فراز و فرودها به زادگاهش برمی‌گردد. قصه یک‌خطی که با شاعرانگی پیوند می‌خورد و آن‌چنان در روابط آدم‌ها شاخ و برگ می‌گیرد که وجه دراماتیک آن در غنای کامل به تماشاگر نفوذ می‌کند. «آتابای»، نکات مثبت بسیاری دارد؛ از جمله به‌کارگیری جغرافیا در درست‌ترین شیوه خود که وجه بصری کار را بسیار لذت‌بخش می‌کند، دوم بازی بسیار جذاب هادی حجازی‌فر که از نقش‌های قبلی‌اش بسیار فاصله دارد و سوم هم حضور سحردولتشاهی و جواد عزتی که بهترین ترکیب بازیگران را برای این فیلم به وجود آورده است. «آتابای» یک عاشقانه آرام از سرزمین آذربایجان است که تماشای آن، حال هرکسی را خوب خواهد کرد.


شاید برایتان جالب باشد

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.